USD
EUR
RUB

Որքա՞ն է մեծ երկրպագուների ազդեցությունը խաղի արդյունքի վրա

 

Անընդհատ լսում ենք, որ ֆուտբոլում անչափ կարևոր է երկրպագուների աջակցությունը: Տեսնենք՝ այդպե՞ս է իրականում:

Ցանկացած ֆուտբոլիստի հարցրեք, թե խաղի վերջին րոպեին ի՞նչն է ստիպում հաղթել ու միևնույն պատասխանը կստանաք․ «Երկրպագուները: Նրանք են թիմին առաջ մղում: Առանց նրանց գլուխ չէինք հանի»:

Այսօր շատ է կարևորվում, թե ով է դաշտի տերը, բայց մի՞թե տարբերությունը մեծ է: Պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլում վաղուց դաշտերը որակապես շատ չեն տարբերվում: Խաղից առաջ սեփական ինքնաթիռով տեղափոխվելն էլ բացառում է անհարմարության որևէ զգացումը:  Ստացվում է, որ սեփական դաշտում անցկացվող ու արտագնա խաղերի միջև միակ տարբերությունը երկրպագուների մեջ է: Իսկ որքա՞ն կարևոր է այդ գործոնը:

1888-ին անգլիական լիգայի ձևավորումից սկսած սեփական հարկի տակ գրանցվող հաղթանակները դանդաղորեն, բայց նվազեցին: 20-րդ դարի սկզբին սեփական դաշտում գրանցվող հաղթանակները 60% էին, հիմա՝ 40%: Արդեն անցած մրցաշրջանում դրանք 49% են կազմել:

Մե՞ծ է սեփական դաշտի ու օտար պատերի տարբերությունը: Բարդ է այս հարցին միանշանակ պատասխանել՝ հատկապես հաշվի առնելով, որ անգամ սեփական դաշտում ֆուտբոլիստները հաճախ վիրավորանքներ են լսում երկրպագուներից: Վիճակագրությունը փաստում է, որ սեփական դաշտում երկրպագուներն օգնում են 0.3 գոլ կամ 0.5 միավոր ավելացնել խաղին: Գիտությունն այս տեսակետն ապացուցել է։ ԱՄՆ-ի Վիսկոնսին-Մեդիսոն համալսարանում զբաղվել են տեստոստերոնի համար պատասխանատու «անդրոգենային ընկալիչների» ուսումնասիրությամբ: Արու մկներին տարբեր հանձնարարություններ են տրվել ու պարզվել է, որ սեփական տարածքում ընկալիչները բռնկվել էին: Այլ կերպ ասած՝ գենետիկորեն ծրագրավորված կաթնասուններն իենց տարածքում ավելի լավ արդյունք են ցույց տվել։

«Մարզիկը հոգեբանորեն գիտակցում է, որ սահմանափակ տարածքում իրեն շատ մարդ է հետևում: Որքան մեծ է այդ գիտակցումը, մեծ է հավանականությունը, որ ֆուտբոլիստն այդքան լավ կխաղա: Չհիասթափեցնելու ցանկություն է առաջանում»,- ասում է մարզական հոգեբան Թոմ Բեյթսը:

Մթնոլորտի ազդեցությունը

Զգացողությունը, որ քեզ հետևում են, ծնվում է ենթագիտակցական մակարդակում։ Երկրպագուները դադար են վերցնում ստանդարտի կամ խոստումնալից գրոհի, խաղակեսի մեկնարկին: Ֆուտբոլիստների 30% -ն ընկալում է մարզչի նախախաղյա ճառը: Դադարի ժամանակ պետք է համագործակցել տրիբունաների հետ: Ձեռքի մեկ շարժումը շատ բան կարող է փոխել: Հետաքրքրիր է, որ ամենաշատն աշխատող ֆուտբոլիստներն ավելի հաճախ են աջակցության կարիք ունենում։

«Լիվերպուլի» նախկին պաշտպան և ավագ Ջեյմի Կարագերը կարծում է, որ տրիբունաների օգնությունն աշխատում է անգամ խաղից առաջ.

«Պատահում է, որ նախախաղյա մարզումից առաջ էլ ենք ստանում երկրպագուների աջակցությունը: Եթե մարզադաշտը լի է, մթնոլորտը՝ թեժ, հասկանում ես, որ դա կօգնի: Կասկած չկա, որ ազդեցիկ է: Լավ մթնոլորտն ու արագ գոլը թիմին ոգեշնչում են: Երկրպագուներն ազդեցություն են թողնում նաև մրցակցի ու մրցավարի վրա: Ջո Քոուլը պատմում էր, որ Չեմպիոնների լիգայի 2005 և 2007 թվականների կիսաեզրափակիչների ժամանակ չէր կենտրոնանում, քանի որ «Էնֆիլդում» երկրպագուները նրանց հանգիստ չէին թողնում: Նրանց վրա դա բացասաբար էր ազդել, մեզ վրա՝ դրական: «Չելսին» այդ ժամանակ ավելի ուժեղ էր, բայց տրիբունաներն օգնեցին ավելացնել մեր հնարավորությունները: Այդ քաոսն ընդունակ է ազդել ցանկացած մրցակցի վրա»,- ասում է Կարագերը։

Ազդեցությունը մրցավարի վրա

Տրիբունաների ազդեցությունն ավելի ակնհայտ չի եղել, քան «Բրիտանիա Ստեդիումում», որտեղ «Սթոք Սիթին» է հանդես գալիս: Դա Անգլիայի Պրեմիեր լիգայի միակ մարզադաշտն է, որտեղ երկրպագուների աղմուկը հասել է 100 դեցիբելի:

«Մեր բոլոր խաղերը, հատկապես Պրեմիեր լիգայում մեր առաջին մրցաշրջանում (2008-09թթ․) ասես եզրափակիչ լինեին»,- հիշում է թիմի նախկին հարձակվող Մամադի Սիդիբեն:

Այդ մրցաշրջանում «Սթոք Սիթին» սեփական մարզադաշտում ընդամենը 4 հպարտություն կրեց և խաղային տարին 12-րդ հորիզոնականում ավարտեց: Սեփական դաշտում առավելություն չունենալու դեպքում նրանք դուրս կմնային պայքարից, քանի որ արտագնա խաղերում ընդամենը 10 միավոր էին վաստակել:

«Երկու մետր հեռավորության վրա արդեն հնարավոր չէր լսել, թե թիմակիցդ ինչ էր փորձում ասել: Բարդ է նման մթնոլորտում չվախենալ: Միշտ կհիշեմ մեր դաշտում 2008-ի օգոստոսին «Ասթոն Վիլայի» դեմ խաղը։ Մենք հաղթեցինք 3:2 հաշվով, ու ես վերջին գնդակը խփեցի ավելացված րոպեներին: Նման պահերին երկրպագուների օգնությունը դժվար է թերագնահատել: Նրանք օգնեցին հավատալ մեր ուժերին։ Ցանկանում էինք արդարացնել նրանց վստահությունը: Մարզադաշտն ուղղակի պայթեց այդ գոլից հետո»,- պատմում է Սիդիբեն։

Սակայն տրիբունաները միայն ֆուտբոլիստների վրա չէ, որ ազդում են։ Մարզական գիտությունն ավելի մեծ ուշադրություն է դարձնում նրան, թե երկրպագուները սեփական մարզադաշտում ինչպես են ազդում մրցավարների վրա: 2007 թվականին արված ուսումնասիրությունից պարզ դարձավ, որ Անգլիայի Պրեմիեր լիգայի ամբողջ պատմության ընթացքում թիմերը սեփական դաշտում երկու անգամ քիչ դեղին ու կարմիր քարտեր են ստացել և երկու անգամ ավելի շատ հնարավորություն են ունեցել 11-մետրանոցի:

Իհարկե, որևէ մեկը չի մոռանում հակառակ դեպքերը: Օրինակ՝ «Օլդ Թրաֆֆորդ» ժամանած հյուրերը հազվադեպ են 11-մետրանոց վաստակել, քանի որ 90-ականների վերջերին և 2000-ականների սկզբին «Մանչեսթեր Յունայթեդը» երկրի լավագույն թիմն էր, իսկ մրցակիցները պարզապես նրանց տուգանայինին չէին մոտենում: Հասկանալի է, որ հարցը միայն մրցավարների մեջ չէ:

Մրցավարների վրա թողած ազդեցության մասին խոսելիս ամենից հաճախ հիշում են փորձը, երբ 40 մրցավար «դատեցին» 1999-ին «Լիվերպուլի»՝ «Լեսթերից» սեփական դաշտում կրած պարտությունը: Մրցավարների կեսը խաղին հետևեց տրիբունաների աղմուկի ներքո, մյուս մասը՝ առանց դրա: Ձայնի ուղեկցությամբ խաղին հետևածներն ավելի շատ «օգտակար եղան» դաշտի տերերի համար: Հետազոտողները եզրակացրին, որ մրցավարները ենթագիտակցորեն ավելի քիչ են պատժում սեփական դաշտում հանդես եկող թիմին, որպեսզի չենթարկվեն սթրեսի։

«Միայն իմ մասին կարող եմ ասել․ իմ որոշումներին տրիբունաները որևէ կերպ չեն ազդել: Ենթագիտակցորե՞ն։ Միգուցե․․․»,- հայտարարել է Պրեմիեր լիգայի նախկին մրցավար Ջեֆ Վինտերը: Նրա խոսքով՝ տրիբունաները նույնիսկ հակառակ ազդեցությունն են ունենում:

«Եթե մրցավարն ագրեսիվ տրիբունաների առկայությամբ է աշխատում, հատկապես, եթե բախումներ արդեն եղել են ակումբի հետ, ապա նա չի ցանկանում այնպես անել, ինչպես բազմությունն է ցանկանում: Խեղճ «Բոլթոնը» կարող է 50/50 որոշման վրա հույս դնել, քանի որ «Մանչեսթեր Յունայթեդի» երկրպագուներն իմ մասին երգեր են երգում»,- ասում է Վինտերը։

Աղմուկի պատ

12-րդ խաղացողի հարցին գիտական մոտեցումն անսպասելի արդյունք տվեց: Սեփական դաշտում տրիբունաների ազդեցությունն այնքան մեծ կարող է լինել, որ մարզադաշտեր կառուցելիս ակուստիկան կարևոր բաղադրիչ է դարձել: Հիմա դա պակաս կարևոր հարց չէ, որքան զուգարանների քանակը, խոտածածկի որակը և շքեղ VIP հատվածները: «Տոտենհեմի» նոր արենան, որը բացման համար պատրաստ կլինի 2018-19թթ. մրցաշրջանում, դառնալու է ամենաղմկոտ մարզադաշտը։

«Ամեն դեպքում, այդպես է մտածված: Մենք մարզադաշտ ենք նախագծել, որը կօգնի լավագույն մթնոլորտն ապահովել: Դա ասես արվեստ լինի, որ ուղղված է օգնելու երկրպագուներին ու նպաստելու լիգայում ամենաաղմկոտը լինելու նրանց ձգտմանը: Տարիներ ենք վատնել, որպեսզի երկրպագուները հնարավորինս մոտ լինեն խաղին»,-պատմում է «Populous»-ի ճարտարապետ Քրիստոֆեր Լին:

Լիի խոսքով, ժամանակի անդրադարձի ու ձայնի մաքրության կատարյալ համադրություն է լինելու: Դրա համար աշխատանքներ են տարվել U2 խմբի ձայնային ինժեներների հետ, ովքեր օգնել են նախագծել տանիքն ու «որսալ» մարզադաշտի ներսի ձայնը:

«Աշխատել եմ նաև «Էմիրեյթս Ստեդիումի» կառուցման վրա: Սկզբում կարծում էի, թե Արսեն Վենգերն ավելի շատ կհետաքրքրվեր հանդերձարանների ձևավորմամբ, բայց նա հիմնականում քննարկեց մթնոլորտի հարցը: Նա կարևորեց ու հարցրեց վախեցնելու խնդրի մասին»,- ասում է Լին։

Նոր մարզադաշտի խնդիրները

Միահարկ մարզադաշտերը շարունակում են պահանջված մնալ Դորտմունդի «Բորուսսիայի» հայտնի «դեղին պատի» կամ լիվերպուլյան «Կոպի» շնորհիվ: «Տոտենհեմի» նոր հարավային տրիբունան ևս ձգտում է կրկնել ազդեցությունը, որ մարզադաշտերը թողնում են ֆուտբոլիստների վրա:

«Հարցը հոգեբանության մեջ է: «Կոպը» ընդունակ է գոլ կորզել: Երբ խաղում ես, ավելի շատ ես հավատում քո հաջողությանը, եթե շարժվում ես նրա ուղղությամբ: Միևնույն ժամանակ, տրիբունաները պաշտպանելով՝ քեզ ավելի վստահ ես զգում:

Նույնը նաև արտագնա խաղերին է վերաբերում: «Օլդ Թրաֆֆորդում» պաշտպանում էի «Սթրեթֆորդ Էնդը» ու հասկանում էի, թե որքան են ցանկանում գոլ խփել իրենց երկրպագուների առաջ: Նման բաները չպետք է մեծ ազդեցություն ունենան խաղի վրա, բայց դրանց ազդեցությունը թերագնահատել չի կարելի»,- հիշում է Կարագերը:

Հիմա «Տոտենհեմի» ֆուտբոլիստները լիահույս են, որ տրիբունաների ազդեցությանը չեն բախվի, ինչպես հաճախ տեղի է ունենում տեղափոխությունների ժամանակ: Հիշեցնենք, որ «Ուայթ Հարթ Լեյն» արենան ակումբի համար տան պես էր սկսած 1899-ից: Երբ «Արսենալը» 2006-ին տեղափոխվեց «Հայբերից», երկար ժամանակ «այն մթնոլորտի» բացակայությունը համարում էին նոր տրիբունաների մեղավորությունը:

«Անցյալին վարդագույն ակնոցով չեմ նայում։ «Հայբերին» հենց այնպես չէ, որ գրադարան են անվանել»,-հիշում է «Արսենալի» երկրպագու Ռայմոնդ Հյոռլին:

Հյոռլին «RedAction» խմբի անդամներից է։ Խումբը 2003-ին է ստեղծվել ու նպատակ ունի ձևավորելու 12-րդ խաղացողի լավագույն օրինակը:

«Մենք վախենում էինք տեղափոխությունից, բայց ձայնը հիասքանչ էր: Ակումբը հիանալի որոշում կայացրեց բոլոր աղմկոտ երկրպագուներին մոտ նստեցնելով: Մթնոլորտը դրանից մեծապես շահեց: Հիմա մեր ազդեցությունը նվազել է ու մեր հասցեին նախատիք ենք լսում: Ինքներդ մտածեք՝ 40.000 անդամատոմս ունեցող գալիս է խաղը դիտելու և նստում լռություն պահպանելով: Մարդիկ 10 րոպե շուտ են հեռանում, որպեսզի խուսափեն մետրոյի կուտակումներից ու դա այն դեպքում, երբ 3:0 հաշվով հաղթում ենք «Մանչեսթեր Յունայթեդին»: Ֆուտբոլիստներին պետք է ծափերով ճանապարհեին լավագույն արդյունքի համար, բայց արդյունքում եզրափակիչ սուլիչից հետո կիսադատարկ մարզադաշտն էր նրանց սպասում:

Ի՞նչ կարող է անել ակումբը: Աղմկում են միայն, երբ հաղթում ենք: Դանդաղ սկիզբ ու տրիբունաները լռում են, ինչն իր հերթին ֆուտբոլիստներին ստիպում է նյարդայինանալ ու հազվադեպ ռիսկի դիմել: Մենք ամեն խաղում հաղթելու իրավունք չենք գնել, բայց արժանի ենք, որ ֆուտբոլիստները պայքարեն»,- ասում է Հյոռլին։ 

Սառեցնել տրիբունաները

Իսկ ի՞նչ ազդեցություն են ունենում ֆուտբոլիստների վրա երկրպագուների սուլոցները։

«Դա միայն բարկացնում է մեզ ու գոհացնում հյուրերին: Խաղը կարող է հուսահատեցնել, բայց սուլոցը պատասխան չէ: Երբ երկրպագուներն աջակցում են իրենց թիմին, դա ոգեշնչում է»,- հիշում է Սիդիբեն:

Երբեմն տրիբունաները թիկունք են դարձնում ընդամենը մեկ խաղացողից: Երբ Ֆրենկ Լեմպարդն առաջին քայլերն էր կատարում «Վեսթ Հեմում», նա հաճախ վիրավորանքներ էր լսում սեփական երկրպագուներից: Վերջիններիս դուր չէր գալիս, որ նրա հայրը գլխավոր մարզիչ Հարի Ռեդնապի օգնականն էր, ով էլ Լեմպարդի հորեղբայրն էր:

«Նորմալ է, երբ արտագնա խաղի ժամանակ վիրավորանք ես լսում, բայց սեփական դաշտում նման բան չես սպասում: «Գնա, քնիր հորդ հետ» խոսքերն էլ եմ լսել: Բանը նրան հասավ, որ ինձ համար իսկապես բարդ էր նստել պահեստայինների նստարանին, հետո ինքս էլ խաղալ չէի ցանկանում»,- ինքնակենսագրականում գրել է Լեմպարդը:

Հենց այդ պատճառով էլ մարզական հոգեբանները խորհուրդ են տալիս հույսը չդնել երկրպագուների վրա, ովքեր ուղղակի չեն կարող տեստոստերոնի կայուն աղբյուր լինել: Հոգեբան Թոմ Բեյթսը վստահ է, որ խնդիրը կարելի է լուծել աշխատելով, ոչ թե երկրպագուների վրա հույս դնելով:

«Այստեղ հակասություն կա։ Այս հարցը սև ու սպիտակ չէ: Չի կարելի հույս դնել միայն տրիբունաների վրա։ Երբեմն նրանք երգում են, երբեմն՝ լռում: Այդքան անկանխատեսելի բանի վրա էմոցիոնալ առումով հույս դնել պետք չէ»,- վստահեցնում է Բեյթսը։

Բարդ է բնութագրել երկրպագուների ազդեցությունը, բայց 12-րդ խաղացողն իսկապես կարող է ինչ-որ բան ավելացնել թիմի խաղին:

«Հարազատ պատերի առավելության 90%-ը հոգեբանական է: Դա հիանալի տարբերակ է երկրպագուների հետ մտերմանալու համար, քանի որ նրանք ասես հեռավոր բարեկամներ լինեն»,- եզրափակում է Բեյթսը:

Սզբնաղբյուր՝  Andrew Murray, FourFourTwo

Լրահոս
ԲԿՄԱ-ի նախորդ մրցաշրջանի լավագույն ֆուտբոլիստը մոտ է Ա Սերիա տեղափոխվելուն Գայտանը կարիերան կշարունակի Պորտուգալիայում Կարծում եմ՝ Նոան Հայաստանում ամենակազմակերպված թիմերից մեկն է. Բերեզովսկի Հայտնի են ՈՒԵՖԱ Եվրոպա լիգայի որակավորման առաջին փուլում հայկական ակումբների մրցակիցները Չելսին մեծ գումար կտրամադրի նոր տրանսֆերների համար Նեյմարի աշխատավարձը հավասար է Ատալանտայի բոլոր խաղացողների աշխատավարձերի հանրագումարին Ռոնալդուն ճանաչվել է լավագույն ֆուտբոլիստ ԵԼ. Հայտնի է Ալաշկերտի մրցակիցը Կոնտե․ Մենք շարունակում ենք աճել ու ավելի ուժեղ դառնալ Բարսելոնան հետաքրքրված է Բերնարդո Սիլվայով․ կատալոնացիները որոշել են, թե ինչ առաջարկ են անելու Մեգա-առաջարկ Յուվենթուսին Ռեալի կողմից Ես լիովին վստահ եմ, որ Ռոնալդուն կմնա Յուվենտուսում․ Անիելի Մեսսի․ Եթե Բարսելոնան փոփոխություններ չանի, մենք չենք հաղթի Նապոլիին Մեսսին քնում է հակակորոնավիրուսային ներքնակի վրա Հայտնի են Եվրոպայի լիգայի քառորդ եզրափակչի բոլոր մասնակիցները Ես Ռեալի մարզիչն եմ և վերջ. Զիդանը՝ իր հեռանալու վերաբերյալ շշուկների մասին Զենիթը հինգերորդ անգամ դարձել է Ռուսաստանի սուպերգավաթակիր. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ Յուվենտուսը հաղթեց Լիոնին, բայց լքեց պայքարը (տեսանյութ) Հայտնի է՝ երբ կմեկնարկի Բունդեսլիգան Լիոնի կիսապաշտպանը հնարավոր է կարիերան շարունակի Ա Սերիայում Դենիս Թումասյանը ավարտել է խաղային կարիերան Պաշտոնական. Աղվան Պապիկյանը՝ Ալաշկերտի ֆուտբոլիստ Արթուր Սարկիսովը հեռացել է Ենիսեյից Ռոնալդուն՝ ՉԼ-ի մասին․ Գեղեցիկ մրցաշարը վերադառնում է Եվրոպա լիգա․ Վուլվզն ու Բազելը քառորդ եզրափակիչում են․ հայտնի են բոլոր զույգերը Ես այժմ ունեմ մարդ իմ կյանքում, որը ստիպում է ինձ կրկին ցանկանալ ապրել Իտալական «Ռոմա» ֆուտբոլային ակումբը վաճառվել է 700 մլն դոլարով ՈՒԵՖԱ-ի անդամ 55 ասոցիացիաների գլխավոր քարտուղարները մասնակցել են տեսակոնֆերանսի Ըմբշամարտի միջազգային մրցաշարերը չեն կայանա Ուզում եմ կրկին հասնել եզրափակիչ. Մխիթարյան Լինգարդ. Լասկը մեզ խնդիրներ ստեղծեց առաջին կեսում Պաշտոնական․ Լոռին նոր գլխավոր մարզիչ ունի ՈւԵՖԱ-ի ղեկավարի արձագանքը Բեյրութում տեղի ունեցած պայթյունին Դավիդե Ձապակոստան հրաժեշտ է տվել Ռոմային Խամեսը կարող է փոխել ակումբային գրանցումը Սանչոյի աշխատավարձը ՄՅՈՒ-ում տարեկան 17,6 մլն եվրո կկազմի. Բորուսիայում նա 6 մլն է ստանում Պաշտոնական. Արարատ-Արմենիայի կիսապաշտպանը վարձակալությամբ տեղափոխվեց Փյունիկ Լիվերպուլը բանակցություններ է վարում Նորվիչի խաղացողի հետ Թենիսի աշխարհը ևս շնչում է Ռեգիլոնը բանակցում է Չելսիի հետ
website by Sargssyan